Leleg Yolu rehberi: harita, etaplar, mevsimler ve konaklama

Leleg Yolu, Muğla'nın Bodrum Yarımadası'nda işaretli bir yürüyüş rotasıdır. Ana güzergâh, yarımadanın doğusundaki Etrim köyünden başlar ve 88 km sonra batıda Turgutreis sahilindeki Şevket Sabancı Parkı'nda biter. Tatil beldelerinin arkasındaki tepelerde, eski katır yolları, orman yolları ve köy patikaları üzerinden ilerler; yarımadada Karyalılardan önce ve onlarla birlikte yaşamış Leleglerin tepe yerleşimlerini birbirine bağlar. Rotayı Bodrum Ticaret Odası (BODTO), Güney Ege Kalkınma Ajansı'nın (GEKA) desteğiyle 2016-2017'de hayata geçirdi; amaç Bodrum'a ilkbahar, sonbahar ve kış aylarında da yürüyüşçü çekmekti. Ana güzergâh kırmızı-beyaz boya işaretleri ve tabelalarla işaretlidir. Kasabalara ve koylara inen 30 kadar işaretli bağlantı yolu, bir kuzey rotası ve bir bisiklet yoluyla birlikte ağın toplam uzunluğu 185 km'yi bulur.

Rota

Yol, yarımadanın kuzeydoğusundaki halıcılığıyla bilinen Etrim köyünden başlar ve hemen Kale Dağı'na, en büyük Leleg kenti Theangela'nın surlarına tırmanır. Ardından Çiftlik ve Çamlık çevresindeki yüksek, ormanlık araziyi geçer, Alazeytin'in üstündeki Syangela'nın altından dolaşır ve Yalıçiftlik koyunda neredeyse deniz kıyısına iner. Buradan Bodrum'un doğusundaki sırtlara yeniden tırmanır; kaleye ve Gökova Körfezi'ne bakan manzaralar eşliğinde Yokuşbaşı'nda şehrin tepesinden geçer. Sonraki bölüm rotanın en bilinen kısmıdır: en iyi korunmuş Leleg kenti Pedasa'ya çıkış ve oradan Konacık'ın kuzeyinde rotanın en yüksek noktasından (533 m) Girelbelen'e ve Dağbelen köyüne geçiş. Son günler daha alçak ve yumuşaktır: Yaka'nın ve Geriş'in üstündeki terk edilmiş Rum köyü Sandıma'nın yanından Dereköy'e ve İslamhaneleri'ne iner, Akçaalan ile Karabağ'ın üstündeki tepeleri Yunan adalarına bakarak aşar ve Turgutreis'te denize ulaşır.

Bu rehber GEKA'nın yayımladığı resmi koordinat listesini izler ve rotayı her biri yaklaşık 14,7 km olan 6 etaba böler. Necip Damar'ın rota kitabı yedi etap anlatır, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Go Türkiye sitesi ise yaklaşık beş gün der. Ana güzergâh yalnızca birkaç köyden geçtiği için buradaki etaplar yatak bulabileceğiniz yerlerde biter: bazı günler otelinize işaretli bir bağlantı yolundan iner ya da kısa bir taksi yolculuğu yapar, ertesi sabah aynı noktadan devam edersiniz. En yüksek nokta 533 m'dir; toplam tırmanış yaklaşık 3.000 m'yi bulur.

Öne çıkanlar

• Theangela: ilk sabah, Etrim'in üstünde Kale Dağı'ndaki sur ve kuleler
• Syangela ve Alazeytin: terk edilmiş bir taş köyün üstünde Leleg tepe yerleşimi
• Pedasa: Konacık'ın üstünde surları, mezarları ve tapınak terasıyla en iyi korunmuş Leleg kenti
• Konacık'ın üstündeki sırt: rotanın en yüksek noktası; Bodrum, Bitez ve Yalıkavak manzarası
• Sandıma: Geriş'in üstünde taş evleriyle terk edilmiş bir Rum köyü
• Turgutreis'e son tepeler: denize inmeden önce Yunan adalarına uzanan geniş manzaralar

Ne zaman yürünür?

En iyi aylar ekim-kasım ve mart-mayıs arasıdır. Hava genellikle kuru ve ılıktır, ilkbaharda tepeler çiçeklenir. Aralık-şubat yağışlı mevsimdir, ama kışın da yürüyüşe elverişli açık günler çoktur; bazı patikalar çamurlu olabilir. Haziran-eylül arası çok sıcaktır, tepelerde gölge azdır ve yangın riski yüksektir: yangın sezonunda Muğla Valiliği ormanlara girişi kısa süre önceden yasaklayabilir. İlkbaharda ve geç sonbaharda büyük sahil otellerinin çoğu kapalıdır; kasaba otellerini ve pansiyonları tercih edin.

Kaç gün gerekir?

Beş ile yedi gün ayırın. Bu rehberdeki 6 etap yaklaşık 10 ile 22 km arasındadır. En uzun gün, sonunda uzun bir inişi olan yaklaşık 21 km'lik 2. etaptır (Çiftlik – Yalıçiftlik). Yarımada küçük olduğu ve her kasabaya dolmuş ve taksiyle ulaşılabildiği için bir iki yerde konaklayıp rotayı günübirlik bölümler hâlinde de yürüyebilirsiniz; Bodrumlu yürüyüşçülerin çoğu böyle yapar.

Ulaşım ve lojistik

Milas-Bodrum Havalimanı'na (BJV) İstanbul'dan ve sezonda birçok Avrupa şehrinden uçuş vardır; havalimanı otobüsleri Bodrum otogarına gider. Etrim'e düzenli toplu taşıma yoktur: Bodrum'dan ya da havalimanından taksiye binin. Turgutreis'ten Bodrum'a sık dolmuş kalkar. Bodrum ile Konacık, Ortakent, Gündoğan, Yalıkavak, Gümüşlük ve Turgutreis arasında da dolmuşlar çalışır.

Geceleri rotanın aşağısındaki kasaba ve koylarda, Yalıçiftlik, Bodrum, Gündoğan, Gümüşlük ve Turgutreis'te otel, butik otel, pansiyon ve birkaç kamp alanında geçirirsiniz. Dağ evi yoktur, güzergâhtaki tepe köylerinde de neredeyse hiç yatak yoktur. Özellikle bazı yerlerin kapalı olduğu ilkbahar ve sonbaharda önceden yer ayırtın. Çoğu etapta dükkân ya da kahve yoktur; günlük yiyeceğinizi yanınızda taşıyın.

Para ve telefon çekimi

Para birimi Türk lirasıdır. Rotanın çevresindeki her kasabada ATM vardır ve oteller kart kabul eder, ama dolmuş, taksi ve köy bakkalları için nakit bulundurun. Rota hiçbir zaman bir kasabadan çok uzaklaşmadığı için çoğu yerde telefon çeker; bazı vadilerde çekim kesilir.

Yanınıza alın

2-3 litre su taşıyın: kaynak azdır, sarnıçların çoğu kurudur ya da suyu içilemez. Gevşek taşlarda tutan sağlam ayakkabı, dikenli makilere karşı uzun pantolon, şapka, güneş kremi, rüzgârlık, kafa lambası, ilk yardım çantası ve telefonunuzda GPS izi bulundurun. Bazı yerlerde tabelalar çevrilmiş ya da sökülmüş; yalnızca işaretlere güvenmeyin.

Zorluk ve güvenlik

Leleg Yolu orta-zor bir rotadır; zorluğu yükseklikten değil, patikaların sertliğinden gelir: taşlı, kayalık zeminde çok sayıda kısa ve dik iniş çıkış vardır ve gölge azdır. Sıcak havalarda erken yola çıkın, günün en sıcak saatlerinde dinlenin. Çoban ve çiftlik köpeklerinden uzak durun, koşmayın. Sonbahar ve kışın tepelerde domuz avı yapılır. Ormanda ateş yakmayın, sigara içmeyin ve gördüğünüz dumanı hemen bildirin. Acil durumda Türkiye'nin tek acil numarası 112'yi arayın. 24 saat acil servisi olan Bodrum Devlet Hastanesi ve özel Acıbadem Bodrum Hastanesi, Konacık ile Ortakent yakınında Bodrum-Turgutreis yolu üzerindedir; rotanın hiçbir noktasına karayoluyla 40 dakikadan uzak değildir.

Tarihçe

Heredot ve Strabon gibi antik yazarlar Lelegleri, Bodrum Yarımadası'nda surlu tepe kentlerinde yaşayan eski bir Karya halkı olarak anlatır. MÖ 4. yüzyılda Karya satrabı Mausolos bu kentlerin halkının büyük kısmını yeni başkenti Halikarnassos'a, bugünkü Bodrum'a taşıdı ve tepe kentleri zamanla boşaldı. Harçsız taş surları, kuleleri, mezarları ve sarnıçları Pedasa, Theangela, Syangela ve başka yerlerde hâlâ ayaktadır. Leleglerin ayrı bir halk mı, yoksa Karyalıların eski bir adı mı olduğu bugün de tartışılıyor. Rotanın kendisi ise yenidir: Pedasa'daki ilk bölüm Mart 2016'da, doğu bölümü Nisan 2017'de açıldı. Basında sık geçen "2.400 yıllık ticaret yolu" ifadesi bir tanıtım söylemidir; tek bir antik yolun izlendiğine dair kanıt yoktur.